Aparat ruchomy to rozwiązanie służące do leczenia wad zgryzu, które pacjent samodzielnie zakłada i zdejmuje. Należy nosić go przez określoną liczbę godzin w ciągu doby, zgodnie z zaleceniami ortodonty. Aparat ruchomy może być wykonany na szczękę górną, żuchwę lub jako element łączący żuchwę ze szczęką. Jest on wykonany z akrylu, klamer utrzymujących go na zębach oraz łuków, śrub i sprężyn. Istnieje kilka rodzajów aparatów ruchomych:
- aktywator – aparat stosowany we wczesnym etapie terapii, ma działanie profilaktyczne, w prawidłowy sposób ustawia wyrzynające się zęby w łuku zębowym
- Trainer – kształtuje łuk zębowy poprzez oddziaływanie na mięśnie jamy ustnej
- Płytka Schwarza – wywołuje powiększenie łuku zębowego dzięki aktywacji wzrostu kości
- Twin Block – aparat mający na celu przesunięcie żuchwy ku przodowi
- Expander, Hyrax, płytka Hassa– aparaty na stłoczenia zębów
Spis treści
Ruchomy aparat retencyjny – kiedy ma zastosowanie?
Ten rodzaj aparatu to urządzenie ortodontyczne, które służy utrwaleniu efektów po zdjęciu aparatu ortodontycznego z zębów. Jest koniecznym elementem po zakończeniu właściwego leczenia (jest to tzw. okres retencji), ponieważ niektóre zęby mają skłonność do powracania do pierwotnej pozycji po ściągnięciu aparatu korygującego.
Ruchomy aparat, a aparat retencyjny
Aparat retencyjny, czyli retainer zakładany jest po zdjęciu stałego aparatu ortodontycznego. Zadanie aparatu retencyjnego polega na utrzymaniu zębów w nowym, właściwym położeniu. Aparat retencyjny może być nałożony na zęby na stałe lub być zdejmowany. Nie ma on jednak nic wspólnego z aparatem ruchomym, którego zadaniem jest leczenie wad zgryzu.
Aparat ruchomy dla dorosłych czy tylko dla dzieci?
Ruchomy aparat na zęby jest jednym z etapów leczenia, ponieważ reguluje rozrost kości. Stosuje się go z reguły na początku terapii, aby skorygować drobne wady zgryzu. U dorosłych leczenie takim aparatem jest możliwe, jednak w praktyce rzadko stosowane. Dla dorosłych mamy inną propozycję w postaci estetycznych aparatów – nakładek Invisalign®, które można w dowolnym momencie wyjąć z buzi. Aparat ruchomy dla dorosłych jest rozwiązaniem praktycznie niestosowanym.
Efekty leczenia aparatem ruchomym
Leczenie aparatem ruchomym ma na celu rozszerzenie kości szczęki i żuchwy. Służy do tego specjalna śruba. Warunkiem powodzenia takiego rodzaju leczenia jest regularne noszenie aparatu. Pacjent zobowiązany jest również do stawiania się w wyznaczonym terminie na kontrole, w przeciwnym razie aparat może przestać pasować. Brak widocznych wówczas efektów leczenia może stanowić czynnik sprzyjający zniechęceniu, co odbija się niekorzystnie na całej terapii. Ruchomy aparat na zęby możemy stosować w terapii wymagającej:
- poszerzenia lub zwężenia łuku zębowego,
- przesunięcia zęba w lukę (po ekstrakcji),
- uzyskania wychylenia zęba lub grupy zębów,
- zmiany ułożenia żuchwy względem szczęki.
Zaletą tego rodzaju rozwiązania jest możliwość wyjęcia aparatu z buzi. Dzięki temu możliwe jest zachowanie prawidłowej higieny jamy ustnej. Należy pamiętać jednak o konieczności jego regularnego zakładania. Wymaga to od pacjenta sporej samodyscypliny. Prosimy pamiętać również o prawidłowej higienie samego aparatu i ostrożnym obchodzeniu się z nim. Efekt leczenia uzależniony jest tutaj w znaczącym stopniu od ilości czasu pozostawania aparatu na zębach. Zalecamy nosić go w ciągu dnia i w nocy z niewielkimi przerwami.
Najczęstsze pytania pacjentów (FAQ)
Od jakiego wieku dziecko może nosić aparat ruchomy?
Aparaty ruchome można stosować już od 4. roku życia. Wczesna interwencja pozwala korygować wady zgryzu, zanim staną się bardziej złożone. Dokładny moment rozpoczęcia leczenia ustala ortodonta na podstawie badania oraz gotowości dziecka.
Ile godzin dziennie trzeba nosić aparat ruchomy, żeby działał?
Aby leczenie było skuteczne, aparat powinien być noszony minimum 12–14 godzin dziennie, w tym obowiązkowo w nocy podczas snu. Nieregularne noszenie znacząco wydłuża czas leczenia lub ogranicza jego efekty. Systematyczność jest tu kluczowa i warto ją wspierać u dziecka konsekwencją rodziców.
Co to jest aparat retencyjny i czym różni się aparat retencyjny stały od aparatu retencyjnego ruchomego?
Aparaty retencyjne są to aparaty utrzymujące efekty leczenia po fazie aktywnego leczenia ortodontycznego. Aparat retencyjny stały to kawałek metalowego drucika przyklejonego na stałe od strony językowej. Aparat retencyjny ruchomy to aparat wyjmowany, używany nocą. Obie retencje mają bardzo ważny wpływ na utrzymanie efektu leczenia.
